بی حسی و گزگز پس از عمل
۱۳۹۷-۱۰-۲۳
درد در بخش میانی کمر
رفع و درمان درد بخش میانی و بالای کمر
۱۳۹۷-۱۱-۱۶

پاراستزی (گزگز): علل، علائم، تشخیص و درمان

پاراستزی (گزگز): علل، علائم، تشخیص و درمان

پاراستزی یا بی حسی و خواب رفتن اندام ها، احساس مور مور و سوزشی است که فرد در پاها، اندام تحتانی، بازوها و دستها تجربه می کند.پاراستزی مزمن اغلب از نشانه های وجود اختلالات عصبی ناشی از تروما (صدمه) به عصب و یا اختلالاتی عصبی است که درکنار بیماری و مشکل زمینه ای بروز می کند. پاراستزی می تواند به دنبال اختلالاتی که سیستم اعصاب مرکزی را تحت تاثیر قرار می دهد؛ مثل حملات ایسکمیک گذاری مغزی (مینی سکته مغزی)، ام اس (MS)، التهاب دو طرفه طناب نخاعی (Transverse myelitis) و حتی آنسفالیت (التهاب شدید مغز)، تومور یا حتی عارضه های عروقی (مثل جراحت و آسیب) سبب اعمال فشار اضافه بر روی طناب نخاعی و مغز و در نهایت سبب بروز پاراستزی می شود.

سندروم در تنگنا قرار گرفتن عصب (Nerve eutrapmon) همان سندروم عصب تحت فشار است که در صورت اعمال فشار مستقیم روی خود عصب بروز می کند. مشابه همان اتفاقی که در CTS (سندروم تونل کارپال) رخ می دهد و می تواند به غلاف احشایی عصب آسیب وارد کند و سبب بروز همزمان درد و پاراستزی (در دست) شود.

پاراستزی تحت عنوان یک احساس غیر عادی در بدن تعریف می شود؛ از جمله: بی حسی، احساس قلقلک یا حتی سوزش در اندام. این قبیل حسها را می توان در دست، پا و انگشتان دست و پا تجربه کرد. بسته به دلیل بروز، پاراستزی می تواند کوتاه مدت بوده و سریع از بین برود مثلا وقتی که به دنبال هایپرونتیله شدن (حالتی که در آن فرد نفس های عمیق مکرر و بیش از حد نرمال دارد) رخ می دهد یا وقتی که به دنبال یک حمله عصبی (اضطراب) و یا خوابیدن روی یک دست به اصطلاح دستتان خواب می رود.

اغلب افراد پاراستزی های کوتاه مدت و موقتی را بارها تجربه کرده اند. حسی ترکیب شده از درد و سوزن سوزن شدن مخصوصا وقتی در طی زندگی روزمره مدت زمان طولانی پاهایشان را روی هم می اندازند (مثلا نشستن در یک جو رسمی روی صندلی) یا در حالتی که یک دستشان را زیر سرشان گذاشته و می خوابند.

این اتفاق در حالتی رخ می دهد که فشاری خارجی مستقیما به عصب وارد می شود ، حال به محض اینکه فشار از روی عصب برداشته می شود حالت پاراستزی نیز از بین می رود. برخی افراد خاص هم ممکن است پاراستزی را در حالت مزمن تجربه کنند که خب می تواند یکی از علائم مشکلی زمینه ای باشد که هنوز به وجود آن پی نبرده اند.

علل بروز 

علل بروز پاراستزی

وقتی فردی پاراستزی را تجربه می کند، دایره وسیعی از علل به ذهن می رسد که ممکن است عامل بروز آن باشند و در اینجا به بیان تعدادی از آنها می پردازیم مثلا ام اس (multiple sclerosis).

در زیر از مشکلاتی نام برده شده است که می توانند سبب بروز پاراستزی شوند:

  • میگرن
  • اعتیاد به الکل
  • نوروپاتی
  • سوء تغذیه
  • یائسگی
  • از دست دادن و کاهش آب بدن
  • فیبرومیالژیا
  • زونا
  • افت قند خون
  • نوعی اختلال ژنی با نقص آنزیمی (Fabry disease)
  • آسیب به اعصاب
  • تصلب شریان
  • شرایطی که تعداد و حجم تنفس بیش از حد نرمال باشد (Hyper ventilation)
  • ام اس
  • اختلالات نقص ایمنی
  • اختلالات متابولیک بدن
  • مسمومیت با لیدوکائین
  • داروهای ضد تشنج
  • بیماری لوپوس که نوعی بیماری خود ایمن است
  • اختلالات سیستم عصبی
  • بیماری نورون حرکتی (MND)
  • بیماری عفونی لیم که توسط نیش کنه منتقل می شود
  • خوردن بتا آلانین که نوعی آمینو اسید است
  • اختلالات خود ایمن بدن
  • مسمومیت با فلزات سنگین
  • سندرم گیلن باره (نوعی بیماری خود ایمن که سیتم ایمنی اشتباها به غلاف نورونها حمله می کند)

علائم 

علائم پاراستزی

درواقع خود پاراستزی گاهی علامتی قابل توجه از بروز شرایطی جدی و نگران کننده در بدن تلقی می شود. حتی فقدان یکی از علائمی که در این مقاله ذکر می شود دال بر این مطلب نیست که فرد حتما دچار مراحلی از پاراستزی نمی شود و از آن مصون است. به علاوه پاراستزیای که یک فرد دچار آن می شود می تواند مزمن یا زودگذر و موقتی باشد.

وقتی فردی دچار نوع خاصی از پاراستزی می شود، ممکن است در کنار آن علائم دیگری نیز مشاهده کند که مربوط به مشکلی زمینه ای در بدنش باشد.

علائم پاراستزی از قرار زیر هستند:

  • خارش
  • قلقلک
  • افتادگی پا (حالت نرمال آناتومیک پا بر هم می خورد.)
  • اختلال در گفتار (Dysarthria)
  • بیحسی (کرخت شدن)
  • آتروفی (لاغر شدن) عضله
  • اختلال Ocular Dysmetria (نوعی اختلال که در هنگام تمرکز بر یک شیء چشم دچار پرش ناخودآگاه می شود.)
  • سندروم پای بی قرار
  • احساس خزیدن چیزی روی پوست
  • خواب رفتن اندامها مثل دست، پا و …

تشخیص 

تشخیص پاراستزی

 

ارزیابی تشخیص پاراستزی بر اساس مشکل زمینه ای انجام میشود که سبب شده است فرد حس پاراستزی را تجربه کند. سابقه پزشکی بیمار همراه با معاینه فیزیکی و تستهای آزمایشگاهی برای تشخیص ضروری هستند. ممکن است یک پزشک بنا بر صلاح دید و حدسیاتش تستهای تشخیصی دیگری که به تشخیص هر چه بهتر علت دقیق پاراستزی بیمار کمک می کند، درخواست کند.

در کل پاراستزی را می توان به دو نوع مزمن و گذرا (موقتی) دسته بندی کرد. پاراستزی گذرا می تواند یکی از علل هایپروتیلیشن (حالتی که تعداد و عمق تنفس بیش از حد نرمال است.) یا حمله عصبی (به دلیل ترس یا…) باشد. پاراستزی مزمن می تواند یکی از عوارض آسیب عصبی، عدم برقراری گردش خون کافی، اختلال عصبی (نوروپاتی) یا از دیگر مشکلات باشد.

در پاراستزی خبری از عوارض فیزیکی نیست البته همان مشکل زمینه ای که موجب بروز پاراستزی شده است می تواند سبب بروز عوارض جانبی دیگر هم شود.

درمان 

درمان پاراستزی

درمان پاراستزی منوط به تشخیص صحیح مشکل زمینه ای است. برای افرادی که دست و پایشان خواب می رود، برقرار مجدد جریان خون بافت از طریق انجام تمرینات، انجام حرکات کششی یا ماساژ اندامِ درگیر می تواند سریعا علائم پاراستزی و بیحسی را رفع نماید.

اگر پاراستزی متعاقب به یک مشکل زمینه ای و بیماری مزمن رخ داده است؛ مثلا دیابت، یا اگر متعاقب به یک سری پروسیجرهای درمانی رخ داده باشد؛ مثل انجام شیمی درمانی، همین شدت درمان می تواند بر شدت بروز پاراستزی موثر باشد. بر اساس اینکه علائم در چه حدی است، ممکن است در مرحله متوسط تا خفیف داروهای ضد التهاب و آسپرین تجویز شوند.

افرادی که علائم شدیدتری تجربه می کنند ممکن است به داروهای ضد افسردگی مثل آمیتریپتلین روی بیاورند. داروهایی از دسته ضد افسردگی ها که برای بیماران دچار پاراستزی تجویز می شوند، نسبت به دوز کاملی که در مشکلات افسردگی تجویز می شود دوزی بسیار ناچیز دارند . (جنس اعصاب یکی است و ممکن است در مشکلات مربوط به Pain نیز از داروهای به اصطلاح داروهای اعصاب استفاده شود.)

به نظر می رسد دارو درمانی بسیار مفید باشد چون سبب بروز تغییر در شدت و کاهش درد بیماران می شود. اگر شدت بروز پاراستزی بسیار بالا باشد، ممکن است داروها به سمت مخدری شدن پیش بروند؛ از جمله ممکن است تجویز کدئین انجام شود. از سال ۱۹۹۸ تلاش هایی در حال انجام است تا بتوان اعصابی که دچار آسیب شده اند را توسط فاکتورهای رشد انسانی مجددا احیا کرد.

در حال حاضر هم درمان های بسیاری وجود دارد که به منظور کاهش علائم پاراستزی به کار گرفته می شوند. درمان تغذیه ای که شامل رژیم غذایی حاوی مکمل ها و ترکیبات ویتامینی گروه B به خصوص ویتامین B12 است، می شود. مکملها ترکیباتی هستند که باید با احتیاط مصرف شوند، همانطور که استفاده بیش از حد از ویتامین B6، خود سبب بروز پاراستزی خواهد شد.

افرادی که دچار این بیماری هستند به شدت باید از مصرف الکل اجتناب کنند. همچنین به نظر رسیده است که طب سوزنی و ماساژ درمانی نیز برای کاهش علائم این بیماری مفید بوده اند. همچنین ماساژی که توسط خود فرد به همراه استفاده از روغن های معطر (آروماتراپی) انجام شود نیز در کاهش علائم مفید بوده است.

استفاده از پمادهای موضعی که شامل ترکیباتی از جمله کپیسین (پماد فلفل) هستند سبب کاهش علائم و تسکین این بیماری می شوند.(کپیسین که به پماد فلفل معروف است ماده موثره اندام در بروز درد (ماده P که پیش ساز درد است) را به یک باره از بین برده و سبب تسکین علائم می شود.) همچنین استفاده از لباسهایی در سایزهای بزرگتر از سایز نرمال نیز به کاهش بروز علائم کمک می کند.

نکات 

  • قطع ناگهانی داروهایی که از گروه بنزودیازپین ها هستند و تجربه وید دراوال ناشی از آن سبب بروز این بیماری می شود چون قطع ناگهانی دارو سبب تخلیه گیرنده های GABA در مغز از ماده موثره شان شده و احتمال بروز ناهنجاری در آنها به وجود می آید.
  • مشکلات مفصلی از جمله روماتیسم مفصلی، آرتریت پسوریاتیک و سندروم تونل (CTS) از علل شایع بروز پاراستزی به شمار می روند.
  • پاراستزی مزمن حاکی از یک مشکل عملکردی در یک نورون یا حتی عدم تکانی جریان خون در اندام است.
  • بیمارانی که دچار سکته گذرا بوده اند یا بیماران دچار صدمات ترومایی مغز به دلیل صدمه به سیستم اعصاب مرکزی احتمالا حالاتی از پاراستزی را تجربه خواهند کرد.
  • همچنین پاراستزی می تواند یکی از علائم نقص ویتامین و کمبود آن در بدن باشد که به دنبال سوء تغذیه رخ می دهد. گاهی مشکلات متابولیکی؛ از جمله دیابت، کم کاری تیروئید و کم کاری غده پاراتیروئید نیز می تواند سبب بروز پاراستزی شود. همچنین مسمومیت با جیوه نیز می تواند علت دیگری در بروز پاراستزی باشد.
  • بیماری هرپس زوستر (زونا) می تواند سبب حمله به ریشه اعصاب و بروز بیحسی به جای درد شدیدی باشد که فرد در زونا تجربه می کند.
  • درمانهای دارویی که پیشنهاد می شود می تواند شامل داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی، گاماگلوبین داخل وریدی (IVIG)، داروهای ضد تشنج از جمله گاباپنتین یا ( Gabitril ) و تجویز داروهای ضد ویروسی با توجه به مشکل زمینه ای باشد.

 

 

دیدگاه ها بسته شده است